. პი­ა­ნის­ტი
25 აპრილი, 2014
2250
print

მზე­ხა მა­ხა­რა­ძე

"ედი­შერ სა­ვიც­კის ყო­ვე­ლი პა­სა­ჟი და ში­შის­მომ­გ­ვ­რე­ლი აკორ­დი ისე ჟღერ­და, რომ აშ­კა­რად იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და რა­ღაც გან­სა­კუთ­რე­ბულ­თან გვქონ­და საქ­მე. თავს ბედ­ნი­ე­რად ჩავ­თ­ვ­ლით, თუ მოკ­ლე დრო­ში ისევ მო­ვის­მენთ სკრი­ა­ბი­ნის ისეთ შეს­რუ­ლე­ბას, რო­მე­ლიც სიმ­ძ­ლავ­რით ახ­ლოს მა­ინც იქ­ნე­ბა იმას­თან, რაც სა­ვიც­კიმ შე­მოგ­ვ­თა­ვა­ზა..." - Jack Walton, South Bend Tribune 

"ედი­შერ სა­ვიც­კის დაკ­ვ­რის დროს ფორ­ტე­პი­ა­ნო თით­ქოს ლო­ცუ­ლობს, ტი­რის ან გად­მოს­ცემს მხი­ა­რულ ბგე­რებს. ეს სა­ო­ცა­რი ქარ­თ­ვე­ლი თით­ქოს ცის­კენ მიგ­ვაქ­რო­ლებს..." - Khanukh Ron, Yediot Akhronot 

- სულ მა­ლე რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­­ში ლექ­სო თო­რა­ძეს­თან ერ­თად კონ­ცერტს გა­მარ­თავთ. რო­გო­რი იქ­ნე­ბა პროგ­რა­მა, რომ­ლის დრა­მა­ტურ­გი­­ში მსმე­ნე­ლის­­ვის თით­­მის უკ­ვე გა­სა­გე­ბი ხდე­ბა ხოლ­მე თქვე­ნი მუ­სი­კა­ლუ­რი ინ­ტე­ლექ­ტი, კონ­ცეფ­ცი­­ბი და აქ­ცენ­ტე­ბი?

- კონ­ცერ­ტებ­ზე თავ­დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­როს სამ­ხედ­რო სა­სუ­ლე ორ­კეს­ტ­რ­თან ერ­თად და­ვუკ­რავთ კო­ბა მერ­მა­ნიშ­ვი­ლის დი­რი­ჟო­რო­ბით. მე შე­ვას­რუ­ლებ გერ­შ­ვი­ნის "ცის­ფერ რაფ­სო­დი­ას", ლექ­სო - პრო­კო­ფი­ე­ვის N1 კონ­ცერტს. ეს კონ­ცერ­ტი, ჩვე­ნი გა­მოს­ვ­ლა რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რ­ში, რამ­დე­ნი­მე თვის წინ და­ი­გეგ­მა. ლექ­სომ და­მი­რე­კა და მითხ­რა: თავ­დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­როს მხრი­დან შე­მო­თა­ვა­ზე­ბაა თბი­ლის­ში და­ვუკ­რათ, რას იტყ­ვი, წა­ვი­დეთ? - დი­დი სი­ა­მოვ­ნე­ბით მეთ­ქი! მე­რე ჩვენ მო­ვი­ფიქ­რეთ, რომ არა­მარ­ტო თბი­ლის­ში, არა­მედ რე­გი­ო­ნებ­შიც გავ­სუ­ლი­ყა­ვით კონ­ცერ­ტე­ბით. მე ყო­ველ­თ­ვის ამ ინი­ცი­ა­ტი­ვის მომ­ხ­რე ვარ, მე­ტიც ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად მი­მაჩ­ნია იქა­ურ მსმე­ნე­ლებ­საც გა­ვუ­ზი­ა­როთ ჩვე­ნი ხე­ლოვ­ნე­ბა და ჩვე­ნი მუ­სი­კა­ლუ­რი კონ­ცეფ­ცი­ე­ბი, რომ ისი­ნიც არ დარ­ჩ­ნენ ჩვენ­გან უყუ­რადღე­ბოდ. ამი­ტომ ჩვენ გვექ­ნე­ბა სა­მი კონ­ცერ­ტი: 14-16-18 მა­ისს, ბა­თუმ­ში, წი­ნან­დალ­სა და თბი­ლის­ში.

რაც შე­ე­ხე­ბა პროგ­რა­მულ ნა­წილს, გერ­შ­ვი­ნის Rhapsody in Blue სიმ­ფო­ნი­ურ ორ­კეს­ტ­რ­თან ერ­თად მაქვს დაკ­რუ­ლი, მაგ­რამ ჩა­სა­ბერ ორ­კეს­ტ­რ­თან ერ­თად პირ­ვე­ლად შე­ვას­რუ­ლებ და თა­ვის­თა­ვად ჩემ­თ­ვი­საც სა­ინ­ტე­რე­სო იქ­ნე­ბა ეს ჟღე­რა­დო­ბა, ამი­ტო­მაც მო­უთ­მენ­ლად, მთე­ლი სი­ხა­რუ­ლით ვე­ლო­დე­ბი. რო­გორც იცით, ეს პი­ე­სა და­ი­წე­რა პოლ უაიტ­მა­ნის ჯაზ-ბენ­დის­თ­ვის და აქ­ვე სა­ინ­ტე­რე­სოა ამ ნა­წარ­მო­ე­ბის შექ­მ­ნის ის­ტო­რია:

ჯორჯ გერ­შ­ვი­ნი ნიუ-იორ­კ­ში ბი­ლი­არდს თა­მა­შობ­და, მი­სი ძმა შე­ვი­და და უთხ­რა: შენ ახალ პი­ე­სას წე­რო? - რა პი­ე­სას? - რო­გორ, არ იცი? გა­ზეთ­ში სტა­ტია ვნა­ხე, სა­დაც წე­რია, რომ ერთ თვე­ში შე­ნი რაფ­სო­დი­ის პრე­მი­ე­რააო... და, ასე და­იწყო ამ პი­ე­სის და­წე­რა. ამ ნა­წარ­მო­ე­ბის მო­ტი­ვე­ბი აღე­ბუ­ლია სხვა­დას­ხ­ვა იმ­პულ­სე­ბი­დან, - მა­ტა­რებ­ლის თვლე­ბის ხმა­ურ­ზეა აგე­ბუ­ლი მი­სი ერთ-ერ­თი რით­მუ­ლი სუ­რა­თი, მუ­სი­კა­ლურ ხა­ზი - კლა­სი­კი­სა და აფ­რო-ამე­რი­კუ­ლი ჯა­ზის მო­ტი­ვებ­ზეა... აი, ასე სწრა­ფად, 1924 წელს შე­იქ­მ­ნა ეს პი­ე­სა, რო­დე­საც გერ­შ­ვინ­მა ხა­რის­ხობ­რი­ვად ახალ სა­ფე­ხურ­ზე აიყ­ვა­ნა ჯა­ზი და შეს­რუ­ლე­ბის­თა­ნა­ვე ამ რაფ­სო­დი­ამ მი­ი­ღო ძა­ლი­ან დი­დი აღი­ა­რე­ბა. ჯორჯ გერ­შ­ვი­ნის ეს ცნო­ბი­ლი "ცის­ფე­რი რაფ­სო­დია" ერ­თ­გ­ვა­რად თა­ვი­სუ­ფა­ლი სამ­ყა­რო­სა და თა­ვი­სუ­ფა­ლი აზ­როვ­ნე­ბის სიმ­ბო­ლოა, რო­მე­ლიც ამე­რი­კა­ში ძა­ლი­ან ხში­რად სრულ­დე­ბა და ვფიქ­რობ, რომ ამ კონ­ცერ­ტებ­ზე მსმე­ნე­ლის­თ­ვი­საც სა­ინ­ტე­რე­სო იქ­ნე­ბა ამ მუ­სი­კის აღ­ქ­მა და გა­ა­ნა­ლი­ზე­ბა. ამე­რი­კა სწო­რედ ის სა­ხელ­მ­წი­ფოა, სა­დაც არ­სე­ბობს თა­ვი­სუ­ფა­ლი აზ­რი, ამ თა­ვი­სუ­ფა­ლი აზ­რის მი­მართ პა­ტი­ვის­ცე­მა და რაც მთა­ვა­რია, ადა­მი­ა­ნებს აქვთ დი­დი სურ­ვი­ლი გან­ვი­თარ­დეს ის სა­ზო­გა­დო­ე­ბა, რო­მელ­შიც თა­ვად ცხოვ­რო­ბენ.

რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რ­ში კონ­ცერ­ტის შემ­დეგ 27 მა­ისს, მე სი­მე­ბი­ან კვარ­ტეტ­თან ერ­თად შოს­ტა­კო­ვი­ჩის კვინ­ტეტს და­ვუკ­რავ კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ის დიდ დარ­ბაზ­ში.

ჩემ­თ­ვის ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია შოს­ტა­კო­ვი­ჩი­სა და პრო­კო­ფი­ე­ვის მუ­სი­კა, უნი­კა­ლუ­რი კომ­პო­ზი­ტო­რე­ბი არი­ან თუ­კი იმ ფაქ­ტორ­საც გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნებთ რამ­ხე­ლა და­ძა­ბუ­ლო­ბის ქვეშ ცხოვ­რობ­დ­ნენ საბ­ჭო­თა რე­ჟი­მის მხრი­დან, მაგ­რამ მა­ინც, ჯი­უ­ტად აგ­რ­ძე­ლებ­დ­ნენ და­ი­წე­რათ ისე­თი მუ­სი­კა, რო­გორ­საც თა­ვად გრძნობ­დ­ნენ. ამი­ტო­მაც იგ­რ­ძ­ნო­ბა ამ­ხე­ლა და­ძა­ბუ­ლო­ბა და დრა­მა­ტიზ­მი შოს­ტა­კო­ვი­ჩის მუ­სი­კა­ში, ბევ­რი სიმ­ბო­ლო­ე­ბი აქვს ისე­ვე, რო­გორც პრო­კო­ფი­ევს. მა­თი ცხოვ­რე­ბა და შე­მოქ­მე­დე­ბას აქვს, რა საკ­ვირ­ვე­ლია, პო­ლი­ტი­კუ­რი კონ­ტექ­ს­ტი, მაგ­რამ მა­თი მუ­სი­კა მა­თი ადა­მი­ა­ნუ­რი ბუ­ნე­ბი­დან, ემო­ცი­ე­ბი­დან და სუ­ლის მოძ­რა­ო­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე­ობს. მახ­სოვს, კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ა­ში სწავ­ლის პე­რი­ოდ­ში ის ლი­ტე­რა­ტუ­რა, რა­საც ჩვენ ვკითხუ­ლობ­დით, რა თქმა უნ­და, და­ი­წე­რა საბ­ჭო­თა უნი­ჭო პრო­პა­გან­დით, ყვე­ლა­ფე­რი შე­ლა­მა­ზე­ბუ­ლი და მორ­გე­ბუ­ლი იყო იდე­ო­ლო­გი­ურ ილუ­ზი­ებ­ზე, ტრუ­ილ­ზე. ამე­რი­კა­ში 16 წე­ლია ვცხოვ­რობ, მაგ­რამ და­ვიწყე საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის დრო­ინ­დე­ლი კომ­პო­ზი­ტო­რე­ბის არა­მარ­ტო მუ­სი­კის შეს­წავ­ლა, არა­მედ მა­თი ბი­ოგ­რა­ფი­ე­ბის, ცხოვ­რე­ბის იმ იმ­პულ­სე­ბის გა­ა­ნა­ლი­ზე­ბა, რაც საბ­ჭო­თა პე­რი­ოდ­ში და­ფა­რუ­ლი იყო, სა­ი­და­ნაც მო­დი­ო­და მა­თი მუ­სი­კის და­ძა­ბუ­ლო­ბა და სულ სხვა სუ­რა­თი შე­მექ­მ­ნა. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ რუ­სი კომ­პი­ზი­ტო­რე­ბი არი­ან, ისი­ნი ამ რე­ჟიმ­თან მუ­შა­ობ­დ­ნენ, თუმ­ცა თან ებ­რ­ძოდ­ნენ. პრო­კო­ფი­ე­ვის პირ­ვე­ლი კონ­ცერ­ტი, რო­მელ­საც ლექ­სო თო­რა­ძე შეს­რუ­ლებს, ეს უფ­რო ად­რინ­დე­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბია. მე ძა­ლი­ან მი­ხა­რია ის, რომ კო­ბა მერ­მა­ნიშ­ვილ­მა გა­ა­კე­თა პრო­კო­ფი­ე­ვის ამ კონ­ცერ­ტის რე­დაქ­ცია სა­სუ­ლე ორ­კეს­ტ­რის­თ­ვის, რაც აქამ­დე არ არ­სე­ბობ­და...

- 1991 წლი­დან ლექ­სო თო­რა­ძე ინ­დი­­ნას შტა­ტის ქა­ლაქ South Bend უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რია, სა­დაც The Toradze Piano Studio-ს გარ­შე­მო მან უნი­კა­ლუ­რი სას­წავ­ლო გა­რე­მო შექ­­ნა. ამ სა­ფორ­ტე­პი­­ნო კლასს თქვენ 1998 წლი­დან შე­­ერ­­დით და გახ­დით The Toradze Piano Studio-ს მუ­სი­კა­ლუ­რი მა­რა­თო­ნე­ბის მო­ნა­წი­ლე. ეს არის ერ­თი კომ­პო­ზი­ტო­რის ყვე­ლა სა­ფორ­ტე­პი­­ნო ოპუ­სებ­ზე აგე­ბუ­ლი 7-8 სა­­თი­­ნი თე­მა­ტუ­რი კონ­ცერ­ტე­ბი, რო­მელ­საც ეს­­რე­ბა 10 ათა­სამ­დე ადა­მი­­ნი... ასე დიდ­ხანს მსმე­ნელს რო­გორ აჩე­რებთ? რო­გორ მოხ­­დით მა­ეს­­რო თო­რა­ძის კლას­ში და რო­გორ ჩა­მო­ყა­ლიბ­და თქვე­ნი მე­გობ­რო­ბა? რო­გორ აღ­წერ­დით მუ­სი­კა­ში ცხოვ­რე­ბას მა­შინ, რო­ცა იცით, რომ დარ­ბა­ზი­დან გის­მენთ გე­ნი­­ლუ­რი ლექ­სო, ან თუნ­დაც, რო­დე­საც ერ­თად ხართ სცე­ნა­ზე?

"ლექ­სოს დამ­სა­ხუ­რე­ბა დღეს არა მარ­ტო სა­კუ­თა­რი სო­ლო კა­რი­­რის სა­ერ­თა­შო­რი­სო დამ­­ვიდ­რე­ბა­შია, არა­მედ იმა­ში, რომ მან აღ­ზარ­და ახალ­გაზ­­და ნი­ჭი­­რო თა­­ბის მთე­ლი პლე­­და: სა­შა კორ­სან­ტია, გი­ორ­გი ვაჩ­ნა­ძე, ვახ­ტანგ კო­და­ნაშ­ვი­ლი, ედი­შერ სა­ვიც­კი, მაქ­სიმ მო­გი­ლევ­­კი, ირ­მა სვა­ნა­ძე, სვეტ­ლა­ნა სმო­ლი­ნა... დღეს ყვე­ლა მათ­გა­ნი სა­ერ­თა­შო­რი­სო კონ­კურ­სე­ბის ლა­­რე­­ტი და ამე­რი­კის კულ­ტუ­რის მნიშ­­ნე­ლო­ვან შე­ნა­ძენს წარ­მო­ად­გენს... მა­რა­თო­ნულ კონ­ცერ­ტე­ზე "სვა­დებ­კას" შემ­დეგ დი­რი­ჟორ­მა გა­მო­აცხა­და, რომ "ბის"-ზე მათ სი­ურ­­რი­ზი ჰქონ­დათ: გა­ნა ხში­რად ნა­ხავთ თქვენ ოთხ რო­­ალს ერ­თად? სწო­რედ ამი­ტომ, ჩვენ გა­დავ­წყ­­ტეთ, დღეს სტრა­ვინ­­კის ბა­ლეტ "კურ­თხე­­ლი გა­ზაფხუ­ლი­დან" ერ­თი ნო­მე­რი "საკ­რა­ლუ­რი ცეკ­ვა" 4 ფორ­ტე­პი­­ნოს­­ვის შე­ოგ­თა­ვა­ზოთ. ეს იყო პირ­ვე­ლი ბრწყინ­ვა­ლე შეს­რუ­ლე­ბა ვა­შინ­­ტონ­ში! ლექ­სოს სტუ­დენ­ტე­ბი სო­ლის­ტე­ბი გახ­­ნენ. ოთხ­მა აბ­სო­ლუ­ტუ­რად სხვა­დას­­ვა ნი­ჭი­ერ­მა მუ­სი­კოს­მა სტრა­ვინ­­კის მა­გი­ურ Danse Sacrale-ში ისე­თი მუხ­ტი და ენერ­გია შექ­­ნეს, რომ თავ­შე­კა­ვე­ბულ­მა და უფ­რო მე­ტად, შუ­ახ­ნის ადა­მი­­ნე­ბის­გან შემ­­გარ­მა აუდი­ტო­რი­ამ მხურ­ვა­ლე ტა­ში და "ბრა­ვო" არ და­აკ­ლო მათ". - წერს მუ­სი­კის კრი­ტი­კო­სი ჯო­ზეფ ჰო­რო­ვი­ცი.

- 90-იანი წლე­ბი, ძა­ლი­ან და­ძა­ბუ­ლი, არა­სა­სი­ა­მოვ­ნო გა­რე­მო, მუ­სი­კის­თ­ვის არა­ვის ეცა­ლა... მე არც მოს­მე­ნი­ლი არ ვყავ­დი, პი­რა­დად არ ვიც­ნო­ბი მა­შინ ლექ­სო თო­რა­ძეს, მაგ­რამ ლექ­სო იც­ნობ­და ბა­ბუ­ა­ჩემს, ედი­შერ სა­ვიც­კის. იმ პე­რი­ო­დი­დან ლექ­სო ძა­ლი­ან ეხ­მა­რე­ბო­და მუ­სი­კო­სებს, მე კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ა­ში ვსწავ­ლობ­დი, ზაფხულ­ში ერ­თხე­ლაც ლექ­სომ და­რე­კა და შე­მომ­თა­ვა­ზა, რომ მას­თან ჩავ­სუ­ლი­ყა­ვი სას­წავ­ლებ­ლად. სამ კვი­რა­ში უკ­ვე ამე­რი­კა­ში ვი­ყა­ვი და და­იწყო ინ­ტენ­სი­უ­რი ცხოვ­რე­ბა. იქ იყ­ვ­ნენ სა­შა კორ­სან­ტია, ვახ­ტანგ კო­და­ნაშ­ვი­ლი, გი­ორ­გი გაჩ­ნა­ძე... და მა­შინ გაღ­ვივ­და მა­რა­თო­ნე­ბი. ასე ჩვენ ბევ­რი ავ­ტო­რი შევ­ქ­მე­ნით: რახ­მა­ნი­ნო­ვი, სტრა­ვინ­ს­კი, შოს­ტა­კო­ვი­ჩი, რა­ვე­ლი, ბა­ხი, სკრი­ა­ბი­ნი... ანუ რა ხდე­ბა? ჩვენ ვი­ღებთ ერ­თი კომ­პო­ზი­ტო­რის მუ­სი­კას და ვა­კე­თებთ ისე, რომ კომ­პო­ზი­ტო­რის შე­მოქ­მე­დე­ბას ქრო­ნო­ლო­გი­უ­რად მივ­ყ­ვე­ბით ბო­ლო ოპუ­სე­ბამ­დე. ამ დროს მსმე­ნელს, შემ­ს­რუ­ლე­ბელ­თან ერ­თად სა­შუ­ა­ლე­ბა ეძ­ლე­ვა ამა თუ იმ კომ­პო­ზო­ტო­რის შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი ევო­ლუ­ცია შე­ა­ფა­სოს, ამას­თან ერ­თად, თუ რო­გორ იკითხე­ბა ახალ­გაზ­რ­და პი­ა­ნის­ტე­ბის ხელ­ში ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცია, ამ ოპუ­სე­ბის ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი გა­აზ­რე­ბა, თუ რო­გორ ეს­მის და რო­გორ იც­ვ­ლე­ბა კომ­პო­ზი­ტო­რის ფი­ლო­სო­ფია, იმ­პულ­სე­ბი... ეს ხდე­ბა რო­გორც შემ­ს­რუ­ლებ­ლის­თ­ვის, ასე­ვე აუდი­ტო­რი­ის­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო!

ლექ­სოს­თან ერ­თად დაკ­ვ­რა, ძა­ლი­ან დი­დი სი­ა­მოვ­ნე­ბაა, უნი­კა­ლუ­რი არ­ტის­ტია! მე არ და­მა­ვიწყ­დე­ბა, რო­დე­საც ამე­რი­კა­ში ახა­ლი ჩა­სუ­ლი ვი­ყა­ვი, მითხ­რა: ჩა­ი­კოვ­ს­კის N3 კონ­ცერტს ვუკ­რავ და აკომ­პა­ნი­მენ­ტი გა­მი­კე­თეო. რა თქმა უნ­და, ძა­ლი­ან გა­მე­ხარ­და, და აი, მა­შინ იყო პირ­ვე­ლად სცე­ნა­ზე ერ­თად რომ მოვ­ხ­ვ­დით, ერ­თად და­ვუ­კა­რით... მე ვგრძნობ­დი, რამ­ხე­ლა ენერ­გე­ტი­კა მო­დი­ო­და მის­გან, შო­კის­მომ­გ­ვ­რე­ლი იყო იმი­ტომ, რომ მი­სი შეს­რუ­ლე­ბის სტი­ლი და მუ­სი­კა­ლუ­რი გა­აზ­რე­ბა ძა­ლი­ან ახა­ლი იყო ჩემ­თ­ვის... ყო­ველ­თ­ვის ძა­ლი­ან მად­ლო­ბე­ლი ვარ ბა­ტო­ნი ლექ­სო­სი, რაც ჩემ­თ­ვის და ჩე­მი მე­გობ­რე­ბის­თ­ვის გა­ა­კე­თა. რა გითხ­რათ კი­დევ, - არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი პი­როვ­ნე­ბაა თა­ვი­სი ში­ნა­გა­ნი კულ­ტუ­რით და ეს სულ იგ­რ­ძ­ნო­ბა მას­თან ურ­თი­ერ­თო­ბებ­ში.

- რო­გო­რი იყო თქვე­ნი ყო­ვედღი­­რი ამე­რი­კუ­ლი ცხოვ­რე­ბის სტი­ლი? The Toradze Piano Studio-ს, რო­მელ­საც ეძახ­დით My South Bend family მი­ჩი­გა­ნის შტატ­ში აქვს ვა­ზი, შე­მოდ­გო­მა­ზე ელო­დე­ბო­დით რთველს და ტრა­დი­ცი­­ლი წე­სე­ბით აყე­ნებ­დით ღვი­ნოს, ისე­ვე, რო­გორც სა­ქარ­­ვე­ლო­ში ხდე­ბა ხოლ­მე... მუ­სი­კო­სებ­თან ერ­თად თა­მა­შობ­დით ფეხ­ბურთს, მე­ტიც, The Toradze Piano Studio-ს პი­­ნის­­თა გუნ­დი South Bend უნი­ვერ­სი­ტე­ტის სამ­­ზის ჩემ­პი­­ნი გახ­და ფეხ­ბურ­­ში. თქვენ რა პო­ზი­ცი­­ზე თა­მა­შობ­დით ხოლ­მე?

- მე თავ­დას­ხ­მე­ლი ვი­ყა­ვი, ბევრს დავ­რ­ბო­დი და გო­ლებს ვაგ­დებ­დი. კი, გავ­ხ­დით ჩემ­პი­ო­ნე­ბი, ინ­ტენ­სი­უ­რად ვთა­მა­შობ­დით ერ­თი პე­რი­ო­დი და ძა­ლი­ან ვხა­ლი­სობ­დით. სა­მი ტურ­ნი­რი მო­ვი­გეთ, ცო­ტაა?!

წი­თელ ღვი­ნო­საც ვწუ­რავ­დით. და­ვით მა­ჭა­ვა­რი­ა­ნი, რო­მე­ლიც არის ჩვე­ნი მეღ­ვი­ნე­თუ­ხუ­ცე­სი, ძა­ლი­ან კარგ სუფ­რის ღვი­ნოს აყე­ნებს, სა­სი­ა­მოვ­ნო და­სა­ლევს... მე მახ­სოვს, რომ და­თო მა­ჭა­ვა­რი­ა­ნი­სა და ქე­თე­ვან ბად­რი­ძის ქორ­წი­ლი ჩვე­ნი და­წუ­რუ­ლი ღვი­ნით აღ­ვიშ­ნეთ. ის სა­უ­კე­თე­სო ქარ­თუ­ლი ტრა­დი­ცი­ე­ბი და პა­ტა­რა სა­ქარ­თ­ვე­ლო ბა­ტონ­მა ლექ­სომ იქ და­მახ­ვედ­რა. სა­ინ­ტე­რე­სოდ ვცხოვ­რობ­დით, ერ­თი ოჯა­ხი­ვით!

- რო­მე­ლია თქვე­ნი გან­­ვირ­­ვის მუ­სი­კა?

- ჯა­ზი, რო­მე­ლიც უნი­კა­ლუ­რი მუ­სი­კა­ლუ­რი მოვ­ლე­ნაა თა­ვი­სი არ­სით და კონ­ცეფ­ცი­ით, რო­ცა ადა­მი­ანს თა­ვი­სუფ­ლე­ბის შეგ­რ­ძ­ნე­ბა გე­უფ­ლე­ბა. სე­რი­ო­ზუ­ლი ჯაზ­მე­ნე­ბი ფე­ნო­მე­ნა­ლუ­რი მუ­სი­კო­სე­ბი არი­ან, მათ ძა­ლი­ან კარ­გად იცი­ან კლა­სი­კა... მე ჩე­მი დოქ­ტუ­რან­ტუ­რა­ში სწავ­ლის პე­რი­ოდ­ში, მი­ჩი­გა­ნის შტატ­ში მქონ­და შე­ხე­ბა არაჩ­ვე­უ­ლებ­რივ ჯაზ­მუ­სი­კო­სებ­თან, ასე­ვე შევ­ხ­ვ­დი Bobby Mcferrin-ს, Chick Corea-ს , Keith Jarrett- ს... იცით რა, ბა­ტონ ლექ­სოს­თან ურ­თი­ერ­თ­ბით, ჩვენ გავ­ნე­ბივ­რ­დით ასეთ მუ­სი­კო­სებ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბით. Bobby Mcferrin-ს და Chick Corea-ს კონ­ცერ­ტებ­ზე ვნა­ხე და მე­რე ვი­სა­უბ­რეთ. მუ­სი­კის გარ­და, იმი­თაც ვი­ყა­ვი გან­ც­ვიფ­რე­ბუ­ლე­ბი, თუ რო­გო­რი უშუ­ა­ლო­ე­ბი არი­ან, ძა­ლი­ან მშვი­დად შე­იძ­ლე­ბა მათ და­ე­ლა­პა­რა­კო და კი­დევ ბევ­რი, სა­ინ­ტე­რე­სო რამ გა­ი­გო. არას­დ­როს და­მა­ვიწყ­დე­ბა Bobby Mcferrin-ს, Keith Jarrett-ს და Chick Corea-ს კონ­ცერ­ტე­ბი. ის, რა­მაც ძა­ლი­ან მომ­ხიბ­ლა იყო მა­თი არაჩ­ვე­უ­ლებ­რ­ვად გახ­ს­ნი­ლი პი­ა­ნიზ­მი, თა­ვი­სუ­ფა­ლი იმ­პ­რო­ვი­ზა­ცია, ფე­ნო­მე­ნა­ლუ­რად ფლო­ბენ ინ­ს­ტ­რუ­მენტს, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ მა­თი ხე­ლის აღ­ნა­გო­ბა და ფი­ზი­კა ცო­ტა სხვა­ნა­ი­რია, ვიდ­რე კლა­სი­კუ­რი პი­ა­ნის­ტის ხომ?! ისე­თი მა­ნე­რით, რო­გორც Keith Jarrett უკ­რავს, კლა­სი­კუ­რი სტი­ლის პი­ა­ნის­ტ­მა რომ და­უკ­რას, კრი­ტი­კა არ ას­ც­დე­ბა, მაგ­რამ ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში მთა­ვა­რი არის Jarrett-ის მუ­სი­კა, მი­სი იმ­პ­რო­ვი­ზა­ცია, ჟღე­რა­დო­ბა და მთლი­ა­ნად კონ­ცეფ­ცია...

 - თქვე­ნი დე­ბი­­ტი 2002 წელს შედ­გა NY Carnegie Waill Hall-ში, ამის შემ­დეგ სო­ლო­თი დაბ­რუნ­დით Lincoln Center-ში Carnegie Zankel Hall-ში, იქ, სა­დაც მუ­სი­კის თით­­მის ყვე­ლა გე­ნი­ოსს და­უკ­რავს, ისა­აკ შტერნს კი უთ­­ვამს: "Carnegie Hall თა­ვა­დაა ინ­­­რუ­მენ­ტი, ის იღებს იმას, რა­საც შენ ჰქმნი და იგი ცხოვ­რე­ბა­ზე უფ­რო მაღ­ლა აჰ­ყავს." თქვენ გქონ­დათ წარ­მა­ტე­ბუ­ლი სა­კონ­ცერ­ტო გა­მოს­­ლე­ბი ყვე­ლა­ზე აკა­დე­მი­ურ, ყვე­ლა­ზე პრეს­ტი­ჟულ, ყვე­ლა­ზე ელი­ტა­რულ დარ­ბა­ზებ­ში, - ზალ­­ბურ­გის Mozarteum-ში, პა­რი­ზის La Salle Cortot-ში, ლონ­დო­ნის Wigmore Hall-ში, მი­ლა­ნის La Scala-ში... სად არის რთუ­ლი დაკ­­რა, ან რო­მელ დარ­ბა­ზებს გა­მოჰ­ყოფ­დით, სა­დაც თქვენ­­ვის კომ­ფორ­ტუ­ლია გა­მოს­­ლა?

- ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი და და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლი იყო მი­ლა­ნის La Scala-ში კონ­ცერ­ტი რახ­მა­ნი­ნო­ვის ფეს­ტი­ვალ­ზე, სა­დაც ვახ­ტანგ კო­და­ნაშ­ვილ­თან ერ­თად ვი­ყა­ვი ჩა­სუ­ლი. ძა­ლი­ან კმა­ყო­ფი­ლი ვარ ამ კონ­ცერ­ტის ხა­რის­ხით, ყვე­ლა­ფერ­მა არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვად ჩა­ი­ა­რა და გა­მოხ­მა­უ­რე­ბა ჰქონ­და ძა­ლი­ან და­დე­ბი­თი. მე და ვა­ხო ვუკ­რავ­დით ორი რო­ი­ა­ლის­თ­ვის რახ­მა­ნი­ნო­ვის რუ­სულ რაფ­სო­დი­ა­ზე Fantaisie - Tableaux (Suite No. 1) op. 5,Suite No. 2 op. 17, Symphonic Dances op. 45... ძა­ლი­ან გა­ხა­რე­ბუ­ლი და კმა­ყო­ფი­ლი ვი­ყა­ვი! გა­მა­ხა­რა იმ ფაქ­ტ­მაც, რომ მე­ო­რე დღეს ვნა­ხე ხა­ტია ბუ­ნი­ა­თიშ­ვი­ლი, ისიც იღებ­და ამ ფეს­ტი­ვალ­ზე მო­ნა­წი­ლე­ო­ბას...

- რო­გო­რია La Scala-ს უკუს­ტი­კა სა­ფორ­ტე­პი­­ნო მუ­სი­კის­­ვის?

- მშრა­ლი, რა საკ­ვირ­ვე­ლია... სა­ერ­თოდ, თუ ჩვენ ვსა­უბ­რობთ არაჩ­ვე­უ­ლებ­რივ აკუს­ტი­კა­ზე, ზალ­ც­ბ­რ­გის Mozarteum, რო­მე­ლიც არის ლე­გენ­და­რუ­ლი დარ­ბა­ზი, ნამ­დ­ვი­ლად გა­მორ­ჩე­უ­ლია... მო­ცარ­ტე­უმ­ში ძა­ლი­ან ვღე­ლავ­დი ისე­ვე, რო­გორც Carnegie Waill Hall-ში პირ­ვე­ლად რომ გა­მო­ვე­დი. თა­ვის­თა­ვად ნიუ-იორ­კ­ში დაკ­ვ­რა ძა­ლი­ან რთუ­ლია, კრი­ტი­კა არის ძა­ლი­ან მკაც­რი, და­უნ­დო­ბე­ლი და ფაქ­ტი­უ­რად, პრი­ტი­კა საზღ­ვ­რავს შენს კა­რი­ე­რას... Carnegie Waill Hall - ეს პა­ტა­რა დარ­ბა­ზია, მაგ­რამ ის­ტო­რი­უ­ლი, ხვდე­ბი რამ­ხე­ლა მნიშ­ვენ­ლო­ბა აქვს აქ დაკ­ვ­რას... რო­დე­საც კუ­ლი­სებ­ში შე­ვე­დი, მახ­სოვს, რომ გუ­ლი ამიჩ­ქარ­და, ისე ვღე­ლავ­დი, რომ სა­ხის მარ­ცხე­ნა მხა­რე მთლი­ა­ნად და­მი­ბუჟ­და, მაგ­რამ რო­გორც კი გა­ვე­დი სცე­ნა­ზე, ეს და­ძა­ბუ­ლო­ბა მო­მეხ­ს­ნა და... ძა­ლი­ან სა­სი­ა­მოვ­ნო სა­ღა­მო გა­მო­ვი­და, მე­ო­რე­ჯე­რაც ვღე­ლავ­დი Carnegie Zankel Hall-ში რო­დე­საც და­ვუ­კა­რი იმი­ტომ, რომ ნიუ-იორ­კ­ში დაკ­ვ­რა ძა­ლი­ან სა­პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლოა, დი­დია კონ­კუ­რენ­ცია და შე­სა­ბა­მი­სად, შე­ნი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მაქ­სი­მუ­მი უნ­და აჩ­ვე­ნო თუ გინ­და რომ წახ­ვი­დე წინ... დი­დი სცე­ნებს მიჩ­ვე­უ­ლი ვარ, მაგ­რამ პა­რიზ­ში La Salle Cortot-ში ორ­ჯერ მქონ­და კონ­ცერ­ტი და მინ­და გითხ­რათ, რომ ჩემ­თ­ვის ერთ-ერ­თი საყ­ვა­რე­ლი დარ­ბა­ზია, გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლად სა­სი­ა­მოვ­ნოა მი­სი აირა და ენერ­გე­ტი­კა. ამე­რი­კის­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, სა­დაც დარ­ბა­ზე­ბი ძა­ლი­ან დი­დია მით უმე­ტეს რო­დე­საც ორ­კეს­ტ­რ­თან ერ­თად უკ­რავ, 2300-2500 კა­ცი­ა­ნი აუდი­ტო­რია გის­მენს, მაგ­რამ ევ­რო­პა­ში ასე­თი კა­მე­რუ­ლი სივ­რ­ცე­ებ­ში ცო­ტა უხერ­ხუ­ლად ვგრძნობ­დი ხოლ­მე თავს, რად­გან მა­ინც დი­დი სივ­რ­ცე მირ­ჩევ­ნია და­საკ­რა­ვად. რაც შე­ე­ხე­ბა მსმე­ნელს, აუდი­ტო­რია ძა­ლი­ან გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბა თა­ვი­სი ტემ­პე­რა­მენ­ტი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე. კლა­სი­კუ­რი მუ­სი­კის ცოდ­ნა და გა­ნათ­ლე­ბის ხა­რის­ხი გერ­მა­ნი­ა­ში უგ­რ­ძ­ნო­ბა და აქ არის ასე­ვე ძა­ლი­ან მა­ღა­ლი მოს­მე­ნის კულ­ტუ­რა. ასე­თი სა­მაგ­ლი­თო მსმე­ნე­ლია ავ­ს­ტ­რი­ა­ში, შვე­ი­ცა­რი­ა­ში... კონ­ცერ­ტებ­ზე არ არ­სე­ბობს დარ­ბაზ­ში ვი­ღა­ცამ ისა­უბ­როს, ან გა­და­ი­ლა­პა­რა­კოს, ან მო­ბი­ლუ­რის ზა­რი გა­ი­გო... სა­ერ­თოდ ევ­რო­პა­ში მსმე­ნე­ლის გან­ყო­ბა არის პო­ზი­ტი­უ­რი, ამი­ტომ ასეთ და­მო­კი­დე­ბე­უ­ლე­ბებ­საც აქვს მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა. ადა­მი­ა­ნი, რო­მე­ლიც კონ­ცერ­ტ­ზე მი­დის, ამა­ში ფულს ხარ­ჯავს, ბი­ლეთს ყი­დუ­ლობს, იცის, რომ იქ სი­ა­მოვ­ნე­ბა უნ­და მი­ი­ღოს, ანუ თა­ვი­დან­ვე და­დე­ბი­თი გაწყო­ბა ექ­მ­ნე­ბა.

- გიყ­ვართ "ბის­ზე" დაკ­­რა?

- ვუკ­რავ ხოლ­მე, მაგ­რამ ვერ ვიტყ­ვი რომ მიყ­ვარს...

- ისე­თი ძა­ლით, ისე­თი ვირ­ტუ­­ზუ­ლო­ბით და ისე სრულ­ყო­ფი­ლად იმორ­ჩი­ლებთ კლა­ვი­­ტუ­რას, რომ თით­ქოს მწყობ­რი­დან გა­მოგ­ყავთ რო­­­ლი...

- ერ­თხელ მქონ­და ასე­თი შემ­თხ­ვე­ვა: Yamaha-ს კონ­კურ­ს­ზე, რო­მე­ლიც 2006 წელს მო­ვი­გე, გრამ-პრი გად­მომ­ცეს და ასე­ვე უნი­კა­ლუ­რი ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტი Yamaha Disklavier, პირ­ვე­ლად 2002 წელს გა­ვე­დი და IV პრე­მია მომ­ცეს. მა­შინ პირ­ვე­ლად ამ კონ­კურ­სის­კენ ჩე­მი აქ­ცენ­ტი იმან გა­მო­იწ­ვია, რომ და­ვინ­ტე­რეს­დი ამ რო­ი­ა­ლი-დის­კ­ლა­ვი­რის ფუნ­ქ­ცი­ით, მი­სი ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი სი­ახ­ლით, რი­თაც ეს რო­ი­ა­ლი უკავ­შირ­დე­ბა მე­ო­რე რო­ი­ალს.

მა­შინ ჩე­მი ჩა­ნა­წე­რი, რო­მე­ლიც და­ვუ­კა­რი, ამ რო­ი­ალ­მა ჩა­ი­წე­რა, ანუ იწერს არა მარ­ტო შეს­რუ­ლე­ბას, არა­მედ კლა­ვი­შის ჩად­გ­მის სიძ­ლი­ე­რეს, სის­წ­რა­ფეს, პედ­ლის აღე­ბის სიხ­ში­რეს... და რო­დე­საც შე­ე­ცად­ნენ, რომ ჩე­მი შეს­რუ­ლე­ბა მე­ო­რე რო­ი­ალს და­ეკ­რა, ჩე­მი დაკ­რუ­ლი ისე­თი ინ­ტენ­სი­უ­რი იყო, რომ ეს რო­ი­ა­ლი გა­ჩერ­და, ხვდე­ბით?! იმ პე­რი­ოდ­ში ჯერ კი­დევ დას­რუ­ლე­ბუ­ლი არ იყო დის­კ­ლა­ვი­რი თა­ვი­სი კონ­ს­ტ­რუნ­ქ­ცი­ით, ის სენ­სო­რე­ბი, რო­მე­ლიც და­მონ­ტა­ჟე­ბუ­ლია ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტის შიგ­ნით, ჩემს მი­ერ აღე­ბუ­ლი ბგე­რე­ბის სიძ­ლი­ე­რეს და ინ­ტენ­სი­ვო­ბას ვერ გა­უძ­ლო. 2005 წელს, რო­დე­საც მე ჩა­ვე­დი NY-ში, სა­ნამ Yamaha-ს კონ­კურ­ს­ზე გა­ვი­დო­დი, მოს­მე­ნა უნ­და გა­მევ­ლო და იქ ყვე­ლამ მიც­ნო, - სა­ხე­ლით მომ­მარ­თავ­დ­ნენ, იცოდ­ნენ ვინ ვი­ყა­ვი, რო­გორ ვუკ­რავ­დი... გა­მიკ­ვირ­და! მე­რე გა­ვი­გე, რომ ჩემ­ზე ლა­პა­რა­კობ­დ­ნენ, ეს ის პი­ა­ნის­ტია რო­ი­ა­ლი რომ აშა­ლა, იაპო­ნელ ინ­ჟინ­რებს თა­ვი­დან მო­უ­წი­ათ ამ დის­კ­ლა­ვი­რის სის­ტე­მის აგე­ბა და აწყო­ბაო...2006 წელს რო­დე­საც კონ­კურ­სი მო­ვი­გე, ავი­ღე გრან პრი და სა­ჩუქ­რად გა­მომ­ცეს Yamaha Disklavier რო­ი­ა­ლი, ამის შემ­დეგ და­ი­გეგ­მა ჩე­მი კონ­ცერ­ტი, რო­მელ­საც ჰქონ­და არას­ტან­დარ­ტუ­ლი ფორ­მა, - მე South Bend-ში, ჩემს სახ­ლ­ში ვუკ­რავ­დი Disklavier რო­ი­ალ­ზე, რო­მე­ლიც ინ­ტერ­ნე­ტით და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი იყო ნიუ-იორ­კ­ში Yamaha Artist Services International-ის სცე­ნა­ზე მე­ო­რე ინ­ს­ტ­რუ­მენ­თან Yamaha Disklavier რო­ი­ალ­თან. ეს იყო Live შეს­რუ­ლე­ბა, ნიუ-იორ­კ­ში ის რო­ი­ა­ლი გა­მოს­ცემ­და ზუს­ტად იმ ბგე­რებს, რო­გორც მე ვუკ­რავ­დი სახ­ლ­ში. თვი­თო­ნაც ძა­ლი­ან ღე­ლავ­დ­ნენ Yamaha-ს წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბი იმი­ტომ, რომ ეს კონ­ცერ­ტი პირ­ვე­ლი წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ცდა იყო... ადა­მი­ან­მა ერ­თხელ მა­ინც უნ­და ნა­ხოს და და­ი­ჯე­როს რა ტექ­ნი­კურ გან­ვი­თა­რე­ბა­სა და შე­საძ­ლებ­ლო­ბებ­ზეა სა­უ­ბა­რი. Yamaha-მ უკ­ვე მო­ახ­დი­ნა ამ ნო­ვა­ცი­უ­რი ტექ­ნო­ლო­გი­ის კონ­სო­ლი­დი­რე­ბა, ანუ რა ხდე­ბა: თუ თქვენ გინ­დათ ჩა­ა­ბა­როთ ბოს­ტო­ნის, ნიუ-იორ­კის, პა­რი­ზის ან რო­მე­ლი­მე ქა­ლა­ქის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ა­ში, აღარ არის სა­ჭი­რო ფი­ზი­კუ­რად თქვე­ნი იქ ჩას­ვ­ლა. შე­გიძ­ლი­ათ თბი­ლის­ში ჩა­წე­როთ თქვე­ნი პროგ­რა­მა, ეს დის­კი გა­აგ­ზავ­ნოთ და იქ რო­ი­ა­ლი თვი­თონ და­უკ­რავს თქვენს ჩა­ნა­წერს ისე, რომ არ და­ი­კარ­გე­ბა არც შეს­რუ­ლე­ბის ხა­რის­ხი, არც მა­ნე­რა და არც ხა­სი­ა­თი, პი­რი­ქით - ძა­ლი­ან მკვეთ­რად და ცოცხ­ლად აღიქ­მე­ბა.

- თქვენ პირ­ვე­ლი ქარ­­ვე­ლი პი­­ნის­ტი ხართ, რო­მე­ლიც Yamaha-ს არ­ტის­ტი გახ­და, მო­გე­ბუ­ლი გაქვთ მი­ჩი­გან­ში William C. Byrd-ის სა­ერ­თა­შო­რი­სო კონ­კურ­სი II პრე­მია, Hilton Head-ის სა­ერ­თა­შო­რი­სო პი­­ნის­­თა კონ­კურ­სი I პრე­მია, მი­ნი­­პო­ლის­ში Piano-e-Competition - გრან-პრი, მა­რო­კოს და კა­საბ­ლან­კას სა­ერ­თა­შო­რი­სო კონ­კურ­სე­ბი - გრან პრი... კონ­კურ­სე­ბის გა­რე­შე იქ­ნე­ბო­და თუ არა თქვე­ნი კა­რი­­რა ასე­თი­ვე წარ­მა­ტე­ბუ­ლი?

- იცით რა, ეს ფაქ­ტო­რე­ბი ჩემ­თ­ვის დღე­საც მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია. მე კონ­კურ­სე­ბი არ მიყ­ვარს, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ბუ­ნე­ბით აზარ­ტუ­ლი ვარ, მაგ­რამ იმ ეტა­პის­ტის ინ­ტე­რე­სი მქონ­და და იყო აუცი­ლე­ბე­ლი... კონ­კურ­ს­ზე დაკ­ვ­რა, რა თქმა უნ­და, ძა­ლი­ან ძნე­ლია, ობი­ექ­ტუ­რო­ბაც ძა­ლი­ან რთუ­ლია მუ­სი­კა­ში და ყო­ველ­თ­ვის არ­სე­ბობს კი­დევ უკე­თე­სი შეს­რუ­ლე­ბა, ხომ?! თან კონ­კურ­ს­ში გა­მარ­ჯ­ვე­ბა არ არის იმის გა­რან­ტია, რომ შენ აუცი­ლებ­ლად და­იმ­კ­ვიდ­რებ შენს ად­გილს მუ­სი­კის სამ­ყა­რო­ში, რად­გან ყვე­ლა­ფე­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლია იმა­ზე, რას მო­ი­ტანს ეს კონ­კურ­სი, კონ­კურსს გა­რეთ რო­გორ მო­ა­ხერ­ხებ მუ­სი­კა­ში შე­ნი აზ­როვ­ნე­ბის გა­ტა­რე­ბას, რო­გორ წარ­მარ­თავ შენს თავს და რო­გორ გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლებ შენს მიზ­ნებს.

- რა­ტომ გა­დაწყ­ვი­ტეთ დოქ­ტო­რან­ტუ­რის კურ­სი მი­ჩი­გა­ნის უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში გა­გევ­ლოთ და არა South Bend-ში?

- South Bend უნი­ვერ­სი­ტე­ტი არ სთა­ვა­ზობს დოქ­ტუ­რან­ტუ­რის ხა­რისხს პი­ა­ნის­ტებს. მი­ჩი­გა­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტი შე­დის ამე­რი­კა­ში 10 დიდ უნი­ვე­რი­ტეტს შო­რის, არც South Bend უნი­ვერ­სი­ტე­ტის­გან არის შორს, სა­დაც ვას­წავ­ლი­დი კი­დეც და... დოქ­ტო­რან­ტის ხა­რის­ხი რომ მი­მე­ღო მი­ჩი­გა­ნის უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში სამ წე­ლი­წად ნა­ხე­ვა­რი გაგ­რ­ძელ­და, სწავ­ლის პე­რი­ო­დი სა­ინ­ტე­რე­სოც იყო, ერ­თ­გ­ვა­რი შე­ჯა­მე­ბა იმ ცოდ­ნი­სა, რაც აქამ­დე მი­მი­ღია. რო­დე­საც შენ სურ­ვი­ლი გაქვს კონ­სერ­ვატ­რი­ა­ში იმუ­შა­ვო სტუ­დენ­ტებ­თან, ხა­რის­ხის მი­ღე­ბა ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, ამ ფაქ­ტორს გან­სა­კუთ­რე­ბით აქ­ცე­ვენ ყუ­რადღე­ბას...

- თი­თებს გან­სა­კუთ­რე­ბით უვ­ლით?

- ორ­ჯერ მაქვს თი­თი მო­ტე­ხი­ლი ათ­წ­ლედ­ში ვსწავ­ლის პე­რი­ოდ­ში, - ერ­თხელ თხი­ლა­მუ­რებ­ზე ვსრი­ა­ლებ­დი, ერ­თხე­ლაც კა­ლათ­ბურ­თის თა­მა­შის დროს. ად­რე თი­თებს არ ვაქ­ცევ­დი ყუ­რადღე­ბას, ახ­ლა ძა­ლი­ან ვუფ­რ­თხილ­დე­ბი, ისე­თი თა­ვი­სუფ­ლე­ბა აღარ მაქვს, აი მა­გა­ლი­თად, კა­ლათ­ბურთს ვე­ღარ ვთა­მა­შობ...