წარ­სუ­ლის და აწ­მ­ყოს შერ­წყ­მა
19 დეკემბერი, 2014
1889
print

ქეთევან იგნატოვა

სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სამ­ხედ­რო გზა - Военнагрузинская дорога-ზე რამ­დე­ნი გვსმე­ნია?! ამ საკ­ვან­ძო, პო­ლი­ტი­კუ­რად და ეკო­ნო­მი­კუ­რად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, ურ­თუ­ლე­სი, ულა­მა­ზე­სი გზის შე­სა­ხებ რამ­დე­ნი წაგ­ვი­კითხავს?! თვე­ე­ბის, დღე­ე­ბის მან­ძილ­ზე, ამ გზა­ზე მი­მა­ვა­ლი, სხვა­დას­ხ­ვა დრო­ის, სხვა­დას­ხ­ვა ეპო­ქის, სხვა­დას­ხ­ვა ეროვ­ნე­ბი­სა და მენ­ტა­ლი­ტე­ტის, ხედ­ვი­სა და მიზ­ნე­ბის მქო­ნე რამ­დე­ნი გე­ნი­ა­ლუ­რი პო­ე­ტის, მწერ­ლის, მოღ­ვა­წი­სა თუ მო­აზ­როვ­ნის ჩა­ნა­წე­რებს, ფიქ­რებს, ტკი­ვილ­სა თუ ოც­ნე­ბებს გავ­ც­ნო­ბილ­ვართ, ჩავ­ღ­რ­მა­ვე­ბი­ვართ, სკო­ლა­ში გვის­წავ­ლია. ბევ­რის მთქმე­ლი, და­მა­ფიქ­რე­ბე­ლი, ბრძნუ­ლი ცი­ტა­ტე­ბი დაგ­ვი­ზე­პი­რე­ბია… ამ გზის შე­სა­ხებ, თით­ქოს და ბევ­რი რამ ვი­ცით…

 და მა­ინც, ჩემ­და სა­სირ­ცხ­ვოდ, ან, სამ­წუ­ხა­როდ, ამ ის­ტო­რი­ულ გზა­ზე არას­დ­როს ვყო­ფილ­ვარ, გუ­და­ურს არას­დ­როს გავ­ცი­ლე­ბი­ვარ და მხო­ლოდ ახ­ლა, ამ კვი­რა­ში, სა­შუ­ა­ლე­ბა მო­მე­ცა, მარ­თა­ლია, მხო­ლოდ სრუ­ლი­ად არა­საკ­მა­რი­სი ერ­თი დღით, ყაზ­ბეგ­ში წავ­სუ­ლი­ყა­ვი!

 შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბე­ბით აღ­სავ­სეს, ემო­ცი­ე­ბით გა­დატ­ვირ­თულს, ბუ­ნე­ბის სი­ლა­მა­ზი­თა და სი­დი­ა­დით აღ­ფ­რ­თო­ვა­ნე­ბულს, მე­გო­ბარ­მა დამ­ცი­ნა - "შენ, ალ­ბათ, ამ გზა­ზე, პუშ­კი­ნის და ლერ­მონ­ტო­ვის სტრო­ფე­ბი გეს­მო­დაო". მარ­თა­ლია, პუშ­კი­ნიც მეს­მო­და, ლერ­მონ­ტო­ვიც, მა­თი გე­ნი­ა­ლუ­რი სტრო­ფე­ბიც და მათ­ში არა­ერ­თხელ და საკ­მა­ოდ მკა­ფი­ოდ გაჟ­ღე­რე­ბუ­ლი იმ­პე­რი­უ­ლი ხედ­ვაც მახ­სენ­დე­ბო­და. ილ­ფი და პეტ­რო­ვიც მახ­სენ­დე­ბო­და და ღი­მი­ლით სა­ხე­ზე, "Царица Тамара на скале-ს", თით­ქოს ახ­ლაც ვე­ძებ­დი. უზარ­მა­ზარ, ნა­ხევ­რად და­თოვ­ლილ მთებს შო­რის, მიხ­ვე­ულ-მოხ­ვე­ულ გზას მივ­ყ­ვე­ბო­დი. ვღე­ლავ­დი, რომ თვალს გარ­შე­მო არ­სე­ბუ­ლი მე­დი­დუ­რი, მკაც­რი სი­ლა­მა­ზის ერ­თი გო­ჯიც, ერ­თი ნი­უ­ან­სიც არ გა­მორ­ჩე­ნო­და და უნებ­ლი­ეთ, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სამ­ხედ­რო გზის შე­სა­ხებ, ცხოვ­რე­ბის მან­ძილ­ზე არა­ერ­თი გა­გო­ნი­ლი, მოს­მე­ნი­ლი თუ წა­კითხუ­ლი მახ­სენ­დე­ბო­და, სა­ი­დან­ღაც, შო­რე­უ­ლი, მი­ვიწყე­ბუ­ლი წარ­სუ­ლი­დან მი­ტივ­ტივ­დე­ბო­და… და ნე­ბის­მი­ერ, თუნ­დაც გე­ნი­ა­ლურ, პუშ­კინ­სა და ლერ­მონ­ტოვ­ზე ბევ­რად მკა­ფი­ოდ, ბევ­რად ხმა­მაღ­ლა და ბევ­რად აქ­ტუ­ა­ლუ­რად, ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძე და ოდეს­ღაც, სკო­ლა­ში ნას­წავ­ლი "მგზავ­რის წე­რი­ლე­ბი" მეს­მო­და ყურ­ში. სულ სხვა დრო­ის, სულ სხვა ეპო­ქის, ერ­თი დი­დი ქარ­თ­ვე­ლის, დი­დი პატ­რი­ო­ტის, მო­აზ­როვ­ნი­სა და მოღ­ვა­წის ფიქ­რი, დარ­დი, სევ­და და წუ­ხი­ლი, დღე­საც, აი ახ­ლა, დღე­ვან­დელ, ოც­და­მე­ერ­თე სა­უ­კუ­ნის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, ჩვენ­თ­ვი­საც შე­მა­ში­ნებ­ლად და და­მა­ფიქ­რებ­ლად აქ­ტუ­ა­ლუ­რი აღ­მოჩ­ნ­და.

 ამინ­დის თვალ­საზ­რი­სით, რომ იტყ­ვი­ან, გაგ­ვი­მარ­თ­ლა! არა­ფი­რუ­ზის­ფე­რი, არა ცის­ფე­რი, არა­მედ, ლურ­ჯი, ნამ­დ­ვი­ლი მუ­ქი ლურ­ჯი ცა, რომ­ლის სი­ლურ­ჯე­სა და სიღ­რ­მეს არც ერ­თი ღრუ­ბე­ლი არ ფა­რავ­და. ნა­ხევ­რად და­თოვ­ლი­ლი, ზო­გან, მზის სხი­ვებ­ში მობ­რ­ჭყ­ვი­ა­ლე, თით­ქოს უხ­ვად მი­მობ­ნე­უ­ლი ძვირ­ფა­სი ქვე­ბის­გან მო­ციმ­ცი­მე, ქათ­ქა­თა თეთ­რი და ზო­გან კი მო­წი­თა­ლო-მომ­წ­ვა­ნო-მო­ყა­ვის­ფ­რო, უზარ­მა­ზა­რი, უკი­დე­გა­ნო მთე­ბის ფერ­დო­ბე­ბი და ამის­გან, კი­დევ უფ­რო გა­მოკ­ვე­თი­ლი რე­ლი­ე­ფი, კონ­ტუ­რე­ბი, მკაც­რი ხა­ზე­ბი. ხმა­უ­რი­ა­ნი, უზარ­მა­ზა­არ ლო­დებ­ზე მო­ჩუხ­ჩუ­ხე, კამ­კა­მა, ფი­რუ­ზის­ფე­რი მდი­ნა­რე. თვა­ლუწ­ვ­დე­ნე­ლი მთე­ბის ფერ­დო­ბებ­ზე, აქა-იქ მი­მო­ფან­ტუ­ლი პა­ტარ-პა­ტა­რა სოფ­ლე­ბი, თი­ვის ზვი­ნე­ბი, ხის ღო­ბე­ე­ბი, პა­ტა­რა, კოხ­ტა, სოფ­ლის სახ­ლე­ბის საკ­ვა­მუ­რე­ბი­დან ამო­სუ­ლი თეთ­რი ბო­ლი. ილი­ას დრო­ი­დან, დღემ­დე, სოფ­ლებ­ში ცხოვ­რე­ბა უც­ვ­ლე­ლად გრძელ­დე­ბა. ხალ­ხი შე­შას ჩე­ხავს და თბე­ბა. მე, გა­უ­ხე­შე­ბულ-გა­უ­ფა­სუ­რე­ბუ­ლი, მეტ-ნაკ­ლე­ბად ყვე­ლაფ­რი­სად­მი ინ­დე­ფე­რენ­ტუ­ლი, ეგო­ის­ტი ქა­ლა­ქე­ლი კი, გარ­შე­მო არ­სე­ბუ­ლი სი­დი­ა­დის, სიმ­კაც­რის, სი­ცი­ვის მი­უ­ხე­და­ვად, სადღაც, შო­რე­ულ ფერ­დობ­ზე, პა­ტა­რა სოფ­ლის ამ თეთ­რი ბო­ლის და­ნახ­ვა­ზე, თით­ქოს­და ვთბე­ბო­დი, ვლღვე­ბო­დი და თვალ­ზე ცრემ­ლ­მო­რე­უ­ლი, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს, მი­სი გა­ნუ­მე­ო­რე­ბე­ლი სი­ლა­მა­ზის, მი­სი მთე­ბი­სა და მდი­ნა­რე­ე­ბის, სოფ­ლე­ბი­სა და მი­სი ხალ­ხის სიყ­ვა­რულს, თით­ქოს კი­დევ უფ­რო გა­ას­მა­გე­ბუ­ლად მკა­ფი­ოდ, ტკი­ვი­ლამ­დე მკვეთ­რად ვგრძნობ­დი.

 გარ­შე­მო არ­სე­ბუ­ლი მკაც­რი ბუ­ნე­ბის სრულ შე­სა­ბა­მი­სო­ბა­ში გა­კე­თე­ბულ-მოწყო­ბი­ლი, სა­ო­ცა­რი სიმ­ყუდ­რო­ვით, სი­ლა­მა­ზით, დახ­ვე­წი­ლი სტი­ლი­თა და თუ გნე­ბავთ, ბრწყინ­ვა­ლე­ბით გა­მორ­ჩე­უ­ლი ყაზ­ბე­გის Rooms Hotel-ის უზარ­მა­ზარ, ხე­ო­ბა­ზე გა­და­კი­დე­ბულ ტე­რა­სა­ზე, თით­ქოს და ძველ, წარ­სუ­ლი­დან, თუ გნე­ბავთ, ილი­ას დრო­ი­და­ნაც კი შე­მორ­ჩე­ნილ, დაწ­ნილ სა­ვარ­ძელ­ში სა­ა­თო­ბით, სრულ სი­მარ­ტო­ვე­ში ვი­ჯე­ქი, შე­სა­ნიშ­ნავ იტა­ლი­ურ ყა­ვას მი­ვირ­თ­მევ­დი, პა­ტა­რა ფრან­გულ ორ­ცხო­ბი­ლას ვა­ყო­ლებ­დი, ამე­რი­კულ სი­გა­რეტს ვე­წე­ო­დი და ჩემ თვალ­წინ გა­დაშ­ლილ უსას­რუ­ლო ხე­ო­ბას, მზე­ზე მობ­რ­ჭყ­ვი­ა­ლე და­თოვ­ლილ მწვერ­ვა­ლებს, სოფ­ლებს, აქა-იქ შე­მორ­ჩე­ნილ, ერთ დროს ალ­ბათ მტრის­გან და­სა­ცა­ვად აგე­ბულ კოშ­კებს, სადღაც სა­ძო­ვარ­ზე გა­მო­სულ, წერ­ტი­ლი­ვით პა­ტა­რა ძრო­ხებს, თი­ვის ზვი­ნებს, ეზო­ში მო­ფუს­ფუ­სე გლე­ხის ქალს, ნაძ­ვ­ნარს, ნა­მეწყ­რალს… და რაც მთვა­რია, ზუს­ტად ჩემს პი­რის­პირ მდე­ბა­რე, სა­ერ­თო პე­ი­ზა­ჟის მას­შ­ტა­ბის ფონ­ზე, სულ პა­ტა­რა, ულა­მა­ზეს, ცრემ­ლის მოგ­ვ­რე­ლად მშვე­ნი­ერ, ფა­ქიზ გერ­გე­თის ეკ­ლე­სი­ას ვუ­ყუ­რებ­დი. მდი­ნა­რის ხმას ვის­მენ­დი. სა­ი­დან­ღაც ნი­ა­ვით მო­ტა­ნილ კვამ­ლის სუნს ვგრძნობ­დი და თუ პრე­ტენ­ზი­უ­ლო­ბა­ში და გა­და­ჭარ­ბე­ბულ პა­თოს­ში არ ჩა­მით­ვ­ლით, გულ­წ­რ­ფე­ლად გა­მო­გიტყ­დე­ბით, ვფიქ­რობ­დი - სად გა­დის ზღვა­რი წარ­სულ­სა და აწ­მ­ყოს შო­რის? რა შე­იც­ვა­ლა? რა ადარ­დებ­და, ტკი­ო­და, აფიქ­რებ­და ილი­ას და რა გვტკი­ვა და გვა­დარ­დებს დღეს? რა დავ­კარ­გეთ და რა შე­ნარ­ჩუნ­და? სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის მან­ძილ­ზე სრუ­ლი­ად უც­ვ­ლე­ლად, რა გვიყ­ვარს და სა­მუ­და­მოდ რა გა­და­ვიყ­ვა­რეთ? რა იყო და დღე­საც რჩე­ბა ჩვენ­თ­ვის ფა­სე­უ­ლი, უპირ­ვე­ლე­სი, უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნე­სი და უნებ­ლი­ედ რა გაგ­ვი­უ­ფა­სურ­და, ან მი­ზან­და­სა­ხუ­ლად თა­ვად რა და რა­ტომ გა­ვა­უ­ფა­სუ­რეთ, დავ­კარ­გეთ, და­ვა­ხურ­და­ვეთ? რა რას ვა­ნაც­ვა­ლეთ?

 სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სამ­ხედ­რო გზა, გზის სა­ფარს თუ არ გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნებთ, თა­ვი­სი ხე­ო­ბით, მთე­ბით, მყინ­ვა­რე­ბით… ხომ უც­ვ­ლე­ლია და მა­ში­ნაც, შო­რე­ულ წარ­სულ­შიც და ახ­ლაც, ჩვენ დღე­ებ­შიც, ხომ ერ­თ­ნა­ი­რად სუ­ლის­შემ­კ­ვ­რე­ლი, მე­დი­დუ­რი და ცრემ­ლის­მომ­გ­ვ­რე­ლია? გა­მო­დის, რომ მხო­ლოდ ჩვენ შე­ვიც­ვა­ლეთ? გა­ვუ­ხეშ­დით, გუ­ლე­ბი გაგ­ვი­ცივ­და და ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­ბი კი შეგ­ვეც­ვა­ლა, ან სულ დაგ­ვე­კარ­გა? ად­რე, სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის მან­ძილ­ზე, ამ დაკ­ლაკ­ნილ, გრძელ, სა­ხი­ფა­თო და მა­ინც, ასე მშვე­ნი­ერ, ულა­მა­ზეს გზა­ზე მდე­ბა­რე, ნე­ბის­მი­ე­რი პა­ტა­რა თუ დი­დი სოფ­ლის, ნე­ბის­მი­ერ­მა დიდ­მა თუ პა­ტა­რა მკვიდ­რ­მა, მტრის და მოყ­ვა­რის გარ­ჩე­ვა ხომ მშვე­ნივ­რად იცო­და. მტრის­გან და­სა­ცა­ვად, სოფ­ლე­ბის ახ­ლო­მახ­ლო, კოშ­კებს აგებ­და. სის­ხ­ლის ბო­ლო წვე­თამ­დე იბ­რ­ძო­და. სა­კუ­თარ მი­წას, კარ-მი­და­მოს, ოჯახს და რაც მთა­ვა­რია, სა­კუ­თარ ღირ­სე­ბას და ამ და­თოვ­ლი­ლი მკაც­რი მთე­ბის, ამ ის­ტო­რი­უ­ლი გზის, ამ ტყე­ე­ბი­სა და კლდე­ე­ბის, ამ მდი­ნა­რე­ე­ბი­სა და ფერ­დო­ბე­ბის თი­თო­ე­ულ მტკა­ველს, სი­ცოცხ­ლის ფა­სად იცავ­და…

 თბი­ლი­სის­კენ მო­მა­ვალ უკა­ნა გზა­ზე, პა­ტა­რა დუ­ქან­ში, ხინ­კ­ლის საჭ­მე­ლად შე­ვე­დით. ქვით მო­პირ­კე­თე­ბუ­ლი კედ­ლე­ბი, ხის იატა­კი, უბ­რა­ლო ხის მა­გი­დე­ბი, შე­შის ფე­ჩი, მო­გიზ­გი­ზე ბუ­ხა­რი, სით­ბო, სიმ­ყუდ­რო­ვე, შე­ში­სა და ოდ­ნავ ბო­ლის სუ­ნი, მთი­უ­ლუ­რად სიტყ­ვა­ძუნ­წი, მაგ­რამ თა­ვა­ზი­ა­ნი მას­პინ­ძე­ლი… და გა­უ­საძ­ლი­სად ბო­ლო ხმა­ზე ჩარ­თუ­ლი ირი­ნა ალეგ­რო­ვა და ვა­ლენ­ტინ ლე­ონ­ტი­ე­ვის სიმ­ღე­რა. რომ არა სულ რამ­დე­ნი წუ­თის წინ გა­მოვ­ლი­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სამ­ხედ­რო გზა, მი­სი სი­დი­ა­დით, სი­ლა­მა­ზით, მძი­მე, სის­ხ­ლი­ა­ნი ის­ტო­რი­უ­ლო­ბით გა­მოწ­ვე­უ­ლი ემო­ცი­ე­ბი, მო­გო­ნე­ბე­ბი, ფიქ­რე­ბი… ალ­ბათ, თავს შე­ვი­კა­ვებ­დით და რუ­სუ­ლი ეს­ტ­რა­დის მოყ­ვა­რულ მთი­ულ მას­პინ­ძელს არა­ფერს ვეტყო­დით, მაგ­რამ ახ­ლა ვერ მო­ვით­მი­ნეთ და მუ­სი­კის გა­მორ­თ­ვა ვთხო­ვეთ. "რა­ტომ?" - იკითხა გაკ­ვირ­ვე­ბულ­მა და აშ­კა­რად და­ვი­ნა­ხეთ, რომ ასე იოლად ვერც ავუხ­ს­ნით. ჩვე­ნი ქვეყ­ნის, ჩვე­ნი მთე­ბი­სა და ვე­ლე­ბის, ჩვე­ნი კულ­ტუ­რი­სა და ტრა­დი­ცი­ე­ბის და­უ­ძი­ნე­ბელ, მო­სის­ხ­ლე მტერს, დღეს, სამ­წუ­ხა­როდ, ბევ­რი ვერ, არ, აღარ ცნობს. რა­ღაც მთა­ვა­რი ჩვენ­ში ძა­ლი­ან სიღ­მი­სე­უ­ლად გა­იხ­რ­წ­ნა, და­ა­ვად­და.

 თბი­ლის­ში ლეფ­სის კონ­ცერ­ტ­ზე ან­შ­ლა­გი ყო­ფი­ლა.

 საყ­დ­რისს ის­ტო­რი­უ­ლი ძეგ­ლის ხე­ლუხ­ლე­ბე­ლი სტა­ტუ­სი მო­უხ­ს­ნეს და ვი­ღა­ცის კერ­ძო და სრუ­ლი­ად მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი ინ­ტე­რე­სე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ააფეთ­ქეს. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ცი­ვი­ლი­ზე­ბუ­ლო­ბის, გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლო­ბის, კულ­ტუ­რის, ტრა­დი­ცი­ის, სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის და სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის წი­ნან­დელ კი­დევ ერთ თვალ­ნა­თელ, ფას­და­უ­დე­ბელ დას­ტურს ანად­გუ­რე­ბენ, ვა­ნად­გუ­რებთ. ერ­თ­ნი ხმა­უ­რი­ა­ნი, და­მან­გ­რე­ველ-გა­მა­ნად­გუ­რე­ბე­ლი აფეთ­ქე­ბით და მე­ო­რე­ნი - შემ­ზა­რა­ვი დუ­მი­ლი­თა და ტო­ტა­ლუ­რი ნი­ჰი­ლიზ­მით, ინ­დე­ფე­რენ­ტუ­ლო­ბით, კომ­ფორ­მიზ­მი­თა და მა­ა­მებ­ლო­ბით… სპო­ბენ, ვსპობთ.

 თით­ქოს, ეს ყვე­ლა­ფე­რი ვი­ცო­დი, ვგრძნობ­დი, მა­წუ­ხებ­და, მაგ­რამ სწო­რედ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სამ­ხედ­რო გზის, Военнагрузинская дорога-ს გავ­ლა იყო სა­ჭი­რო, რომ შო­რე­უ­ლი წარ­სუ­ლი, ჩემ­თ­ვის პი­რა­დად, აწ­მ­ყოს ასე თვალ­ნათ­ლივ, ასე მკა­ფი­ოდ და და­უნ­დობ­ლად შერ­წყ­მო­და. სწო­რედ ამ გზამ, ამ მწვერ­ვა­ლებ­მა, ამ... ბუმ­ბე­რაზ­მა სა­ნა­ხა­ო­ბამ, შო­რე­უ­ლი წარ­სუ­ლის და აი, ახ­ლა, ჩვენ დრო­ში, ამ წუ­თებ­ში, ჩვენს გარ­შე­მო, ჩვენს მი­ერ­ვე ჩა­დე­ნი­ლი და­ნა­შა­უ­ლის, შეც­დო­მე­ბის უპა­ტი­ებ­ლო­ბა მტკივ­ნე­უ­ლად მაგ­რ­ძ­ნო­ბი­ნა და არა პუშ­კი­ნი, არა ლერ­მონ­ტო­ვი, არა­მედ ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძე შე­მახ­სე­ნა. წარ­სულ­ში არა­ერ­თხელ დამ­ტ­კი­ცე­ბულ-გა­მოვ­ლე­ნი­ლი და ახ­ლა კი ასე­თი დე­ფი­ცი­ტურ-მი­ვიწყე­ბუ­ლი, ელე­მენ­ტა­რუ­ლი პატ­რი­ო­ტიზ­მის მა­რა­დი­უ­ლი აქ­ტუ­ა­ლო­ბის უალ­ტერ­ნა­ტი­ვო­ბა და­მიმ­ტ­კი­ცა.

ამ წე­რილს ვწერ და ორი დღის წინ გავ­ლი­ლი გზა, ხე­ო­ბა, და­თოვ­ლი­ლი მთე­ბი... აი, ახ­ლაც, თვალ­წინ მიდ­გას. მკა­ფი­ოდ ნაგ­რ­ძ­ნო­ბი წარ­სუ­ლი და შე­უ­ლა­მა­ზებ­ლად და­ნა­ხუ­ლი აწ­მ­ყო ახ­ლაც არ მას­ვე­ნებს. მი­ღე­ბუ­ლი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბე­ბი, გან­ც­დი­ლი ემო­ცი­ე­ბი, უნებ­ლი­ედ მომ­დ­გა­რი ცრემ­ლე­ბი... ჯერ კი­დევ მძაფ­რია და სწო­რედ ამი­ტომ, ალ­ბათ, ეს წე­რი­ლიც, შე­იძ­ლე­ბა, ზედ­მე­ტად პა­თე­ტი­კუ­რი გა­მო­მი­ვი­და, რის­თ­ვი­საც, იმე­დია, მა­პა­ტი­ებთ. მე ხომ თქვენ­თან ბო­ლომ­დე გუ­ლახ­დი­ლი ყო­ველ­თ­ვის ვი­ყა­ვი და დღე­საც ვრჩე­ბი.

 "მგზავ­რის წე­რი­ლებს" კი, ეტყო­ბა, გა­და­კითხ­ვა ხში­რად ჭირ­დე­ბა. უფ­რო სწო­რად, ჩვენ გვჭირ­დე­ბა, სა­სი­ცოცხ­ლოდ, სა­არ­სე­ბოდ, გა­და­სარ­ჩე­ნად... გვჭირ­დე­ბა.

ქეთევან იგნატოვა